Từ dầu mỏ đến túi rác: Tại sao eo biển Hormuz bị phong toả khiến giá bao bì nhựa tăng vọt?

Bạn có bao giờ tự hỏi tại sao dạo gần đây giá cuộn túi rác, giá túi nilon hay giá bao bì nhựa tăng bất thường dù mình không thay đổi gì trong cách mua hàng? Câu trả lời không nằm ở cửa hàng bán lẻ gần nhà bạn, mà nằm ở eo biển Hormuz, nơi kiểm soát gần 20% lượng dầu mỏ lưu thông toàn cầu, khi bị căng thẳng hoặc phong toả, sẽ kéo theo một phản ứng dây chuyền từ giá dầu thô, đến giá nhựa nguyên liệu, rồi chạm thẳng vào giá bao bì bạn mua mỗi ngày. Bài viết này sẽ giải thích toàn bộ cơ chế đó theo cách dễ hiểu nhất.

Eo biển Hormuz là gì và tại sao nó quan trọng với ngành nhựa?

Vị trí chiến lược không thể thay thế của eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz nằm giữa Iran và Oman, là cửa ngõ duy nhất để dầu mỏ từ vùng Vịnh Ba Tư đi ra thế giới. Đây là tuyến đường hàng hải hẹp nhất nhưng lại có giá trị kinh tế lớn nhất hành tinh.

Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Hoa Kỳ (EIA), mỗi ngày có khoảng 17 đến 21 triệu thùng dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ đi qua eo biển này, chiếm gần 21% tổng lượng dầu giao thương toàn cầu. Không có tuyến đường thay thế nào đủ năng lực xử lý khối lượng đó nếu Hormuz bị gián đoạn.

Chính vì vậy, bất kỳ động thái căng thẳng quân sự, chính trị hay phong toả nào tại đây đều khiến thị trường dầu thô phản ứng ngay lập tức. Và khi dầu thô tăng, thứ đầu tiên cảm nhận được không chỉ là xăng xe mà còn là toàn bộ ngành công nghiệp hóa dầu, bao gồm sản xuất nhựa.

Điều ít người biết là phần lớn nhựa nguyên liệu dùng để sản xuất bao bì, túi nilon, màng PE, hạt PP đều có nguồn gốc từ dầu mỏ và khí đốt tự nhiên. Vì vậy, eo biển Hormuz không chỉ là vấn đề của ngành năng lượng mà còn là vấn đề sát sườn của bất kỳ doanh nghiệp nào đang dùng bao bì nhựa hằng ngày.

Chuỗi liên kết từ dầu thô đến hạt nhựa PE, PP

Để hiểu tại sao giá bao bì nhựa tăng vọt mỗi khi Hormuz có biến động, bạn cần biết nhựa được làm ra từ đâu.

Quá trình đơn giản hóa như sau:

• Dầu thô được khai thác và vận chuyển qua eo biển Hormuz.
• Tại nhà máy lọc dầu, dầu thô được chưng cất thành nhiều sản phẩm, trong đó có naphtha và ethane.
• Naphtha và ethane được đưa vào quá trình cracking nhiệt (steam cracking) để tạo ra ethylene và propylene.
• Ethylene được polymer hóa thành polyethylene (PE), dùng để sản xuất túi nilon, màng bọc, túi rác.
• Propylene được polymer hóa thành polypropylene (PP), dùng cho hộp nhựa, bao bì cứng, dây buộc.

Toàn bộ chuỗi này phụ thuộc vào nguồn cung dầu mỏ ổn định và giá dầu không biến động quá mạnh. Khi Hormuz bị phong toả hoặc có nguy cơ phong toả, giá dầu tăng vọt, kéo theo giá naphtha tăng, rồi đến ethylene, polyethylene, và cuối cùng là hạt nhựa nguyên sinh mà các nhà máy bao bì Việt Nam phải nhập về để sản xuất.

Tốc độ truyền dẫn này diễn ra rất nhanh. Theo dữ liệu từ S&P Global Commodity Insights, khi giá dầu Brent tăng 10%, giá hạt nhựa PE thường điều chỉnh tăng theo trong vòng 2 đến 4 tuần. Đây là lý do vì sao người mua bao bì bỗng nhiên nhận được thông báo điều chỉnh giá mà không kịp chuẩn bị.

 

Chuỗi cung ứng nhựa đứt gãy khi Hormuz có biến động

Những gì xảy ra trong vòng 30 ngày đầu tiên

Khi tin tức về căng thẳng tại Hormuz lan ra, thị trường hàng hóa phản ứng rất nhanh, thậm chí trước khi có bất kỳ sự gián đoạn thực tế nào trong vận chuyển.

Trong vòng 24 đến 72 giờ đầu, giá dầu thô trên thị trường giao ngay và hợp đồng kỳ hạn tăng mạnh do tâm lý đầu cơ và phòng ngừa rủi ro. Tiếp theo, các nhà máy hóa dầu lớn tại Ả Rập Saudi, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Qatar bắt đầu điều chỉnh kế hoạch xuất khẩu. Họ giảm lượng hợp đồng giao ngay và ưu tiên giữ hàng cho các đối tác chiến lược dài hạn.

Hệ quả là thị trường hạt nhựa spot (mua theo lô ngắn hạn) bị siết chặt nguồn cung đột ngột. Các nhà nhập khẩu hạt nhựa tại châu Á, trong đó có Việt Nam, phải cạnh tranh để mua hàng với mức giá cao hơn hoặc chấp nhận chờ đợi. Kho nguyên liệu trong nước bắt đầu giảm dần, và chỉ trong khoảng 3 đến 4 tuần, nhà sản xuất bao bì buộc phải thông báo tăng giá thành phẩm.

Đây không phải lý thuyết. Trong đợt căng thẳng Iran-Mỹ năm 2019 và 2020, giá hạt nhựa LLDPE (dùng sản xuất túi nilon và màng PE) trên thị trường châu Á tăng 8 đến 12% chỉ trong vòng một tháng. Doanh nghiệp mua bao bì với số lượng lớn cảm nhận rõ nhất sự biến động này.

Việt Nam chịu ảnh hưởng như thế nào?

Việt Nam hiện nhập khẩu khoảng 70 đến 80% nhu cầu hạt nhựa nguyên sinh từ nước ngoài, chủ yếu từ Trung Đông, Hàn Quốc, Đài Loan và Thái Lan. Trong đó, nguồn từ Trung Đông như Saudi Arabia (SABIC), UAE (Borouge) và Qatar (Qapco) chiếm tỷ trọng đáng kể trong các loại PE và PP phổ thông.

Điều này có nghĩa là khi eo biển Hormuz có biến động, nguồn cung hạt nhựa trực tiếp từ Trung Đông về Việt Nam bị ảnh hưởng ngay. Không chỉ vậy, các nguồn cung thay thế từ Hàn Quốc hay Đài Loan cũng bị tác động gián tiếp vì các nhà máy hóa dầu của họ cũng nhập dầu thô từ Trung Đông.

Bên cạnh đó, chi phí vận chuyển tăng đột biến trong thời điểm căng thẳng địa chính trị vì các hãng tàu phải mua bảo hiểm rủi ro cao hơn cho tuyến đường qua vùng Vịnh. Phí bảo hiểm chiến tranh có thể tăng gấp 10 đến 15 lần so với bình thường trong các đợt căng thẳng cao điểm. Chi phí này hiển nhiên được cộng vào giá thành nhập khẩu.

Tóm lại, một doanh nghiệp sản xuất túi rác hoặc bao bì tại Việt Nam có thể phải đối mặt với giá hạt nhựa đầu vào tăng 10 đến 20% trong thời gian ngắn mà không có nhiều lựa chọn thay thế trong ngắn hạn.

👉 Trong bối cảnh này, nhiều doanh nghiệp chọn cách tối ưu chi phí bằng cách mua sản phẩm có chất lượng ổn định với giá hợp lý hơn, ví dụ như chuyển sang dùng túi rác cuộn thân thiện môi trường thay vì túi lẻ không đạt chuẩn.

Giá bao bì nhựa tăng vọt ảnh hưởng đến ai nhiều nhất?

Doanh nghiệp thực phẩm, bán lẻ và y tế

Khi chuỗi cung ứng nhựa đứt gãy và giá bao bì nhựa tăng vọt, không phải tất cả mọi ngành đều chịu tác động như nhau. Những ngành tiêu thụ bao bì nhựa với khối lượng lớn và tần suất cao sẽ cảm nhận rõ ràng nhất.

Ngành thực phẩm và đồ uống sử dụng túi nilon PE, túi PA hút chân không, màng bọc PP để bảo quản và đóng gói sản phẩm. Khi giá nguyên liệu tăng, chi phí bao bì có thể chiếm tỷ lệ lớn hơn trong cơ cấu giá thành sản phẩm, buộc doanh nghiệp hoặc phải tăng giá bán hoặc chấp nhận giảm biên lợi nhuận. Với những đơn vị kinh doanh thực phẩm đông lạnh hay thủy sản xuất khẩu, túi PA hút chân không là vật tư không thể thay thế, vì vậy việc giá tăng không có nhiều lựa chọn né tránh.

Ngành bán lẻ và thương mại điện tử tiêu thụ lượng lớn túi nilon, bao bì đóng gói mỗi ngày. Một sàn thương mại điện tử hoặc hệ thống siêu thị có thể sử dụng hàng triệu túi mỗi tháng. Khi giá túi tăng 15%, chi phí vận hành tăng theo một khoản không nhỏ, đặc biệt với các đơn vị hoạt động biên lợi nhuận mỏng.

Ngành y tế và môi trường cũng không ngoại lệ. Túi rác y tế và các loại bao bì chuyên dụng phải đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt, không thể dễ dàng thay thế bằng hàng rẻ hơn. Vì vậy, khi giá tăng, các cơ sở y tế buộc phải điều chỉnh ngân sách vật tư tiêu hao.

👉 Xem thêm: Tìm hiểu về túi rác y tế có quai chất liệu tự hủy sinh học, giải pháp tiết kiệm chi phí mà vẫn đảm bảo an toàn.

Hộ kinh doanh và tiểu thương chịu áp lực kép

Nếu doanh nghiệp lớn có khả năng đàm phán giá hoặc ký hợp đồng dài hạn để khóa giá nguyên liệu, thì hộ kinh doanh nhỏ và tiểu thương lại chịu áp lực kép.

Một mặt, họ mua số lượng nhỏ nên không có lợi thế giá. Mặt khác, khách hàng của họ thường nhạy cảm với giá và không dễ chấp nhận tăng giá bán. Đây là tình huống cực kỳ khó xử: giá đầu vào tăng mà không thể chuyển hết sang người tiêu dùng cuối, dẫn đến biên lợi nhuận bị bào mòn dần.

Ngoài ra, tiểu thương thường không có thói quen dự trữ nguyên liệu hoặc bao bì trước, nên khi giá tăng đột ngột, họ không có hàng tồn kho giá cũ để bù đắp. Họ phải mua ngay với giá mới, trong khi hàng hóa đang bán vẫn giữ giá cũ do tâm lý khách hàng.

Đây là lý do vì sao hiểu được chu kỳ biến động giá bao bì nhựa theo diễn biến địa chính trị lại có giá trị thực tế rất lớn với bất kỳ ai kinh doanh có dùng đến bao bì.

Những loại bao bì nhựa nào tăng giá mạnh nhất?

Túi nilon PE và màng bọc PE

Túi nilon PE và màng PE là hai sản phẩm tiêu thụ nhiều nhất trên thị trường bao bì Việt Nam, đồng thời cũng là hai loại chịu ảnh hưởng trực tiếp nhất từ biến động giá hạt nhựa LDPE và LLDPE.

LLDPE (Linear Low-Density Polyethylene) là nguyên liệu chính để sản xuất túi nilon mỏng, túi đựng hàng, màng bọc thực phẩm và túi rác phổ thông. Đây là loại nhựa có liên kết trực tiếp với giá ethylene, vốn được chiết xuất từ naphtha dầu mỏ. Vì vậy, khi dầu thô tăng 10 USD/thùng, giá LLDPE thường tăng thêm khoảng 30 đến 50 USD/tấn chỉ trong vài tuần.

Với mức tiêu thụ hàng chục nghìn tấn mỗi năm tại Việt Nam, biến động này không hề nhỏ. Một nhà máy sản xuất túi nilon quy mô vừa tiêu thụ khoảng 50 đến 100 tấn LLDPE mỗi tháng. Nếu giá tăng 50 USD/tấn, chi phí nguyên liệu tăng thêm 2.500 đến 5.000 USD mỗi tháng. Đây là khoản chi không nhỏ và thường được chuyển sang giá bán sản phẩm.

Người tiêu dùng cuối cùng sẽ thấy điều này qua việc giá túi nilon tại chợ hoặc siêu thị tăng nhẹ, hoặc trọng lượng cuộn túi rác giảm đi trong khi giá không đổi, một kiểu điều chỉnh ngầm phổ biến trong ngành bao bì.

👉 Nếu bạn đang tìm mua túi nilon PE trong suốt dạng túi bóng đẹo với giá ổn định, hãy tham khảo nguồn cung từ đơn vị phân phối có kho hàng sẵn để tránh rủi ro thiếu hàng khi thị trường biến động.

Túi PA hút chân không và bao bì chức năng cao

Nếu túi PE chịu ảnh hưởng từ biến động LLDPE, thì túi PA (Polyamide) hút chân không lại chịu tác động kép vì cần đến hai loại nguyên liệu: lớp PA bên ngoài (có nguồn gốc từ adipic acid và hexamethylene diamine, đều là sản phẩm hóa dầu) và lớp PE ghép bên trong.

Túi PA hút chân không thường được dùng trong bảo quản thực phẩm như thịt, cá, xúc xích, phô mai và các sản phẩm cần kiểm soát oxy nghiêm ngặt. Đây là loại bao bì có giá trị cao hơn và đòi hỏi độ tinh khiết nguyên liệu nghiêm ngặt hơn, nên không thể dễ dàng thay thế bằng nguyên liệu tái chế chất lượng thấp khi giá nguyên sinh tăng.

Trong các đợt biến động giá nguyên liệu, túi PA thường tăng giá mạnh hơn túi PE thông thường, từ 15 đến 25%, vì cả hai lớp cấu thành đều chịu áp lực tăng giá cùng lúc. Với doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản hay chế biến thực phẩm, đây là khoản chi phí đau đầu cần tính toán kỹ lưỡng trong từng mùa thu hoạch.

👉 Xem thêm: Tham khảo túi PA hút chân không nhiều kích thước phù hợp cho bảo quản thực phẩm và xuất khẩu thủy sản.

Doanh nghiệp nên làm gì khi giá bao bì nhựa tăng vọt?

Chiến lược mua hàng và dự trữ thông minh

Khi thị trường có dấu hiệu biến động giá, thụ động ngồi chờ là lựa chọn tốn kém nhất. Ngược lại, những doanh nghiệp có chiến lược mua hàng bài bản thường vượt qua các đợt tăng giá tốt hơn đáng kể.

Một trong những chiến lược hiệu quả nhất là mua trước và dự trữ hàng tồn kho khi giá còn ổn định hoặc đang ở mức thấp trong chu kỳ. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải theo dõi các tín hiệu vĩ mô như giá dầu thô Brent, diễn biến địa chính trị tại vùng Vịnh và dự báo giá hạt nhựa từ các tổ chức uy tín như ICIS, Platts hoặc các bản tin thị trường nhựa châu Á.

Một chiến lược khác là ký hợp đồng cung cấp dài hạn với nhà cung cấp bao bì để khóa giá trong 3 đến 6 tháng. Khi thị trường ổn định, nhà cung cấp thường chấp nhận điều này để đảm bảo dòng tiền và đơn hàng ổn định. Về phần người mua, họ giảm được rủi ro biến động giá trong ngắn hạn.

Bên cạnh đó, đa dạng hóa nhà cung cấp cũng giúp giảm rủi ro. Thay vì phụ thuộc vào một hoặc hai nhà cung cấp, doanh nghiệp nên có ít nhất ba đến bốn nguồn cung để có khả năng so sánh và chuyển đổi linh hoạt khi một nguồn bị ảnh hưởng bởi giá hay nguồn cung.

Tối ưu hóa chủng loại và quy cách bao bì

Ngoài chiến lược mua hàng, tối ưu hóa chủng loại bao bì đang sử dụng cũng là hướng đi mang lại hiệu quả thực tế.

Nhiều doanh nghiệp mua bao bì theo thói quen mà không kiểm tra lại xem quy cách hiện tại có còn phù hợp không. Ví dụ, họ vẫn mua túi nilon dày 30 micron trong khi nhu cầu thực tế chỉ cần 20 micron, gây lãng phí nguyên liệu và chi phí không cần thiết. Việc rà soát lại toàn bộ quy cách sản phẩm bao bì, điều chỉnh độ dày, kích thước và loại vật liệu phù hợp với từng ứng dụng, có thể giúp tiết kiệm 10 đến 20% chi phí bao bì mà không ảnh hưởng đến chất lượng đóng gói.

Đồng thời, chuyển dịch sang các sản phẩm bao bì thân thiện môi trường như túi tự phân hủy sinh học, túi tái chế cũng là xu hướng đáng cân nhắc. Không chỉ vì lý do môi trường, mà vì các loại bao bì này thường được sản xuất từ nguồn nguyên liệu đa dạng hơn, ít phụ thuộc hoàn toàn vào dầu mỏ hơn, do đó có thể ổn định giá tốt hơn trong dài hạn.

Việc cân nhắc sử dụng dây nilon buộc hàng hoặc dây chun thay thế đai nhựa cứng trong một số ứng dụng cũng giúp phân tán rủi ro tăng giá vật tư đóng gói.

Xu hướng giá bao bì nhựa trong thời gian tới

Kịch bản nào có thể xảy ra với thị trường nhựa?

Dự báo giá bao bì nhựa không thể tách rời khỏi dự báo giá dầu thô và diễn biến địa chính trị. Hiện tại, giới phân tích đang theo dõi ba kịch bản chính.

Kịch bản thứ nhất là căng thẳng tại eo biển Hormuz leo thang nghiêm trọng, dẫn đến gián đoạn thực sự trong lưu thông dầu mỏ. Trong tình huống này, giá dầu có thể vượt mốc 120 đến 150 USD/thùng, kéo theo giá hạt nhựa tăng mạnh 25 đến 40% so với mức nền. Đây là kịch bản xấu nhất nhưng không thể loại trừ.

Kịch bản thứ hai là căng thẳng ở mức vừa phải, không có gián đoạn vật lý nhưng tâm lý thị trường vẫn bất an. Giá dầu dao động quanh 90 đến 110 USD/thùng, giá nhựa tăng 10 đến 15%. Đây là kịch bản thực tế nhất và cần được chuẩn bị kỹ nhất.

Kịch bản thứ ba là giảm leo thang ngoại giao và ổn định dần. Giá dầu trở về vùng 70 đến 85 USD/thùng, giá nhựa điều chỉnh giảm nhẹ. Tuy nhiên, với chu kỳ biến động lịch sử của khu vực Trung Đông, kịch bản này thường chỉ kéo dài trong thời gian ngắn.

Điều quan trọng là không đặt cược toàn bộ chiến lược mua hàng vào một kịch bản duy nhất. Doanh nghiệp thông minh luôn có kế hoạch dự phòng cho từng tình huống.

Vai trò của nguồn cung nội địa và nguyên liệu tái chế

Một xu hướng đáng chú ý trong bối cảnh bất ổn chuỗi cung ứng toàn cầu là nhiều doanh nghiệp đang dần tăng tỷ lệ sử dụng hạt nhựa tái chế (PCR – Post Consumer Resin) và nguồn nguyên liệu nhựa nội địa.

Việt Nam đang phát triển năng lực tái chế nhựa trong nước. Một số nhà máy lớn tại Bình Dương, Đồng Nai và Hà Nội đã đầu tư dây chuyền tái chế PE, PP từ phế liệu nhựa thu gom nội địa. Hạt nhựa tái chế này không phụ thuộc vào giá dầu thô Trung Đông theo cách trực tiếp như nhựa nguyên sinh, do đó ổn định giá hơn khi thị trường dầu biến động.

Tuy nhiên, hạt nhựa tái chế vẫn có giới hạn về ứng dụng. Không thể dùng cho bao bì tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm, y tế hay các sản phẩm đòi hỏi độ tinh khiết cao. Vì vậy, xu hướng thực tế là kết hợp: sử dụng nhựa tái chế cho các ứng dụng không yêu cầu cao như túi rác, túi đựng hàng khô, trong khi vẫn dùng nhựa nguyên sinh cho bao bì thực phẩm và y tế.

👉 Nếu bạn đang tìm nguồn bao nilon 2 quai đa màu phục vụ kinh doanh, hãy hỏi rõ về thành phần nguyên liệu và nguồn gốc để tối ưu chi phí mà vẫn đảm bảo chất lượng.

Lời khuyên thực tế cho người mua bao bì trong giai đoạn thị trường bất ổn

Trước khi kết thúc bài viết này, có một vài điều thực tế bạn có thể làm ngay hôm nay để giảm thiểu tác động của việc giá bao bì nhựa tăng vọt:

• Theo dõi giá dầu Brent định kỳ ít nhất mỗi tuần một lần. Khi dầu vượt ngưỡng 90 USD/thùng và có dấu hiệu tiếp tục tăng, đó là tín hiệu để đặt mua bao bì sớm hơn bình thường.
• Liên hệ nhà cung cấp để hỏi về hợp đồng khóa giá trong 1 đến 3 tháng. Nhiều nhà phân phối bao bì có chính sách này nhưng không chủ động thông báo trừ khi được hỏi.
• Rà soát lại danh mục bao bì đang sử dụng, loại bỏ các quy cách không còn cần thiết hoặc có thể gộp lại để tăng số lượng đặt hàng và đàm phán giá tốt hơn.
• Đa dạng hóa nhà cung cấp ít nhất 2 đến 3 đơn vị để không bị phụ thuộc vào một nguồn duy nhất.
• Xây dựng tồn kho đệm cho các loại bao bì tiêu thụ nhiều nhất, khoảng 4 đến 6 tuần tiêu thụ, để có thời gian phản ứng khi giá biến động đột ngột.

Những bước này không đòi hỏi nhiều vốn hay kỹ thuật phức tạp, nhưng có thể giúp bạn tiết kiệm đáng kể trong những thời điểm thị trường bất ổn.

---

Nếu bạn đang tìm nguồn cung cấp bao bì nhựa ổn định, giá cạnh tranh và sẵn kho số lượng lớn, hãy liên hệ với 2Pro để được tư vấn và báo giá cụ thể theo nhu cầu thực tế của bạn.

CÔNG TY TNHH ĐẦU TƯ LEAD

Văn phòng: Số 10/2 Phan Trọng Tuệ, xã Đại Thanh, thành phố Hà Nội

Hotline: 0974.947.391

Website: 2pro.biz

Fanpage: 2Pro